Αν και τα οστά είναι γενικά άκαμπτα και ανθεκτικά, μπορούν να ραγίσουν ή και να σπάσουν όταν ασκηθεί σε αυτά επαρκής εξωτερική δύναμη. Κάταγμα είναι ένα σπάσιμο στο οστό και μπορεί να είναι από μια μικρή ρωγμή έως ένα πλήρες κάταγμα.
Ποια είδη καταγμάτων υπάρχουν;
Η σοβαρότητα ενός κατάγματος συνήθως εξαρτάται από τη δύναμη που προκάλεσε το σπάσιμο. Το οστό μπορεί να ραγίσει αντί να σπάσει, εάν η δύναμη που ασκήθηκε μόλις που ξεπέρασε το όριο αντοχής του οστού. Εάν η δύναμη που ασκήθηκε είναι ακραία, όπως αυτή που προκαλείται από τροχαίο ατύχημα ή μια πτώση από ύψος, το οστό μπορεί να σπάσει.
Οι συνήθεις τύποι καταγμάτων περιλαμβάνουν:
- Κλειστό κάταγμα: Όταν δεν έχει γίνει λύση του επικείμενου δέρματος.
- Ανοιχτό κάταγμα: Εάν το οστό σπάσει με τέτοιο τρόπο ώστε θραύσματα οστών να προεξέχουν μέσα από το δέρμα ή συνοδεύεται από τραύμα που φτάνει μέχρι το σπασμένο οστό, τότε ονομάζεται ανοιχτό κάταγμα. Αυτός ο τύπος κατάγματος είναι ιδιαίτερα σοβαρός γιατί χωρίς το δερματικό φραγμό, αυξάνεται κατά πολύ η πιθανότητα να εμφανιστεί μόλυνση τόσο στο τραύμα όσο και στο οστό.
- Απλό κάταγμα: Σε αυτόν τον τύπο κατάγματος το οστό έχει σπάσει σε ένα σημείο και έχει χωριστεί σε δύο κομμάτια. Αυτό μπορεί να είναι:
- Εγκάρσιο κάταγμα: Αυτός ο τύπος κατάγματος έχει μια οριζόντια γραμμή κατάγματος.
- Λοξό κάταγμα: Αυτός ο τύπος κατάγματος έχει μια λοξή γραμμή κατάγματος
- Σπειροειδές κάταγμα: Αυτός ο τύπος κατάγματος έχει μια σπειροειδή γραμμή κατάγματος
- Συντριπτικό κάταγμα: Σε αυτόν τον τύπο κατάγματος, το οστό θρυμματίζεται σε τρία ή περισσότερα κομμάτια
- Σταθερό (μη παρεκτοπισμένο) κάταγμα: Τα σπασμένα άκρα του οστού ευθυγραμμίζονται και παραμένουν στη θέση τους, χωρίς ιδιαίτερη παρεκτόπιση.
- Παρεκτοπισμένο κάταγμα: Τα σπασμένα άκρα του οστού έχουν παρεκτοπιστεί και χρειάζονται ειδική παρέμβαση ώστε να ευθυγραμμιστούν ξανά.
Ποια είναι τα κυριότερα αίτια εμφάνισης κατάγματος;
Οι πιο συχνές αιτίες καταγμάτων είναι:
- Τραύμα: Μια πτώση, ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα ή ένα τάκλιν κατά τη διάρκεια ενός αγώνα ποδοσφαίρου μπορεί όλα να οδηγήσουν σε κατάγματα.
- Οστεοπόρωση: Αυτή η διαταραχή εξασθενεί τα οστά και τα κάνει πιο επιρρεπή σε κατάγματα ακόμη και αυτόματα, δηλαδή χωρίς να προηγηθεί κάποια κάκωση.
- Καταπόνηση: Η επαναλαμβανόμενη κίνηση μπορεί να κουράσει τους μύες και να ασκήσει περισσότερη δύναμη στα οστά. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε «stress» κατάγματα. Τα κατάγματα από στρες είναι πιο συχνά στους αθλητές.
Με ποια συμπτωματολογία εμφανίζεται ένα κάταγμα;
Το κυρίαρχο σύμπτωμα ενός κατάγματος είναι ο πόνος στην τραυματισμένη περιοχή. Άλλα κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Οίδημα και ευαισθησία γύρω από το τραυματισμένο οστό
- Εκχυμώσεις και μώλωπες στην περιοχή
- Παραμόρφωση του τραυματισμένου άκρου
Σε ποια οστά μπορεί να εμφανιστεί ένα κάταγμα;
Οποιοδήποτε οστό του σώματος μπορεί να υποστεί κάταγμα.
🡪 Στα άνω άκρα:
- Ώμος (κλείδα, ωμοπλάτη, άνω πέρας βραχιόνιου οστού)
- Βραχιόνιο οστό
- Αγκώνας (κάτω πέρας βραχιονίου, κεφαλή κερκίδα, ωλέκρανο)
- Αντιβράχιο (κερκίδα, ωλένη)
- Καρπός
- Μετακάρπια
🡪 Στα κάτω άκρα:
- Πύελος (λεκάνη)
- Ισχίο
- Μηριαίο οστό
- Γόνατο (μηριαίοι κόνδυλοι, κνημιαίοι κόνδυλοι, επιγονατίδα)
- Κνήμη
- Ποδοκνημική (έσω-έξω σφυρό)
- Άκρος πόδας
🡪 Στη σπονδυλική στήλη
Πώς γίνεται η διάγνωση ενός κατάγματος;
Η διάγνωση ενός κατάγματος μπορεί να γίνει από το ιστορικό και την κλινική εξέταση του ασθενούς. Η πιο κοινή μέθοδος διάγνωσης ενός κατάγματος είναι η απλή ακτινογραφία, στην οποία θα γίνει εμφανές το είδος και η θέση του κατάγματος. Ο θεράπων ορθοπεδικός μπορεί να ζητήσει στη συνέχεια αξονική ή μαγνητική τομογραφία, ώστε να συλλέξει περαιτέρω πληροφορίες για τη συγκεκριμένη κάκωση.
Ποια είναι η κατάλληλη θεραπεία ενός κατάγματος;
Η θεραπεία ενός κατάγματος εξαρτάται από το είδος του, τη θέση του, την ηλικία και τη γενική κατάσταση του ασθενή αλλά και από άλλους παράγοντες που πρέπει να αναλυθούν ενδελεχώς πριν γίνει η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.
Ο τελικός στόχος είναι η τοποθέτηση των οστικών τμημάτων που έχουν προκύψει από το κάταγμα στην αρχική τους θέση και η σταθεροποίησή τους στη θέση αυτή μέχρι να ολοκληρωθεί η πώρωση του κατάγματος.
- Νάρθηκας ή γύψος: Θα διατηρήσουν το τραυματισμένο μέλος σε ακίνητη θέση , ώστε να επιταχυνθεί και βελτιστοποιηθεί η πώρωση του κατάγματος.
- Έλξη: Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί έλξη για να σταθεροποιηθεί το κάταγμα. Η έλξη αποτελείται από τροχαλίες και βάρη σε ένα μεταλλικό πλαίσιο, το οποίο τοποθετείται πάνω από το κρεβάτι του ασθενούς και ασκεί συνεχή έλξη στο κάταγμα ενάντια στη δράση μυών και τενόντων.
- Χειρουργική επέμβαση: Για πιο σύνθετα κατάγματα, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική παρέμβαση, είτε με εξωτερική οστεοσύνθεση είτε με ανοιχτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση.
