Ο όρος αστάθεια της επιγονατίδας περιγράφει τη μερική (υπεξάρθρημα) ή πλήρη (εξάρθρημα) παρεκτόπιση της επιγονατίδας από την φυσιολογική της θέση, η οποία είναι εντός της αύλακάς της, και συνήθως είναι απότοκη ενός μεμονωμένου επεισόδιου εξαρθρήματος.
Λίγη ανατομία….
Η επιγονατίδα συνδέει τους μύες του πρόσθιου τμήματος του μηρού με την κνήμη. Το μηριαίο οστό έχει μια εγκοπή σχήματος V, που ονομάζεται τροχιλία, η οποία φιλοξενεί την επιγονατίδα. Πολλαπλοί σύνδεσμοι, μύες, και οστά (με τη μορφολογία τους) συγκρατούν την επιγονατίδα εντός της αύλακας αυτής, στο πρόσθιο τμήμα του μηριαίου οστού.
Ποια είναι τα αίτια της εμφάνισης εξαρθρήματος και αστάθειας της επιγονατίδας;
Τα εξαρθρήματα της επιγονατίδας προκαλούνται συνήθως από:
- Στροφική κάκωση του γόνατος, πιο συχνά κατά την άθληση
- Πτώση πάνω στο γόνατο
- Άμεση κάκωση του γόνατος
Το εξάρθρημα γίνεται συνήθως προς την εξωτερική πλευρά του γόνατος και ο ασθενής αντιλαμβάνεται ένα πολύ έντονο πόνο στην περιοχή της άρθρωσης. Όσο πιο πολλές φορές εξαρθρωθεί η επιγονατίδα από τη θέση της, τόσο πιο εύκoλα και με μικρότερη βία θα εξαρθρωθεί ξανά. Τα συχνά εξαρθρήματα προκαλούν αλλοιώσεις στον υποκείμενο αρθρικό χόνδρο με συνέπεια την απότοκη ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας.
Κάποια ανατομικά στοιχεία προδιαθέτουν σε αστάθεια της επιγονατίδας, όπως:
🡪 Βλάβη του έσω επιγονατιδομηριαίου συνδέσμου – ένας σύνδεσμος που εμποδίζει την επιγονατίδα να μετακινηθεί προς τα πλάγια
🡪 Τροχιλία που είναι πολύ αβαθής και δεν μπορεί να συγκρατήσει την επιγονατίδα στη σωστή της θέση
🡪 Μη φυσιολογικός μηχανικός άξονας του άκρου – βλαισιογονία
🡪 Πλάγια θέση πρόσφυσης του επιγονατιδικού τένοντα στο οστό της κνήμης – μπορεί να τραβήξει την επιγονατίδα έξω από την αύλακα
Πώς γίνεται η διάγνωση της αστάθειας της επιγονατίδας;
Η αστάθεια της επιγονατίδας αποτελεί μία πάθηση, που απαιτεί ενδελεχή διερεύνηση από τον θεράποντα ιατρό. Με τη σωστή κλινική εξέταση του ασθενούς και το λεπτομερές ιστορικό του τραυματισμού και της πορείας της νόσου, ο ορθοπεδικός χειρουργός μπορεί να συμπεράνει τα πιθανά αίτια και να κατευθύνει το θεραπευτικό πλάνο. Εξίσου απαραίτητος κρίνεται κι ο επαρκής απεικονιστικός έλεγχος με απλές ακτινογραφίες γόνατος αλλά και με μαγνητική τομογραφία, για τον ακριβή εντοπισμό της υποκείμενης αιτίας, ώστε να δοθεί η καταλληλότερη θεραπεία.
Ποια είναι η κατάλληλη αντιμετώπιση του εξαρθρήματος και της αστάθειας της επιγονατίδας;
Το πρώτο εξάρθρημα της επιγονατίδας αντιμετωπίζεται συνήθως συντηρητικά, με λειτουργικό νάρθηκα και συγκεκριμένες ασκήσεις ενδυνάμωσης του τετρακεφάλου, που βοηθάει στην σταθεροποίησή της. Η επιστροφή στην καθημερινή δραστηριότητα και τα αθλήματα γίνεται σταδιακά.
Σε μια υποτροπιάζουσα κατάσταση, με καθ’ έξιν εξάρθρημα της επιγονατίδας και σημαντική αστάθεια, προτείνεται συνήθως η χειρουργική αποκατάσταση της πάθησης, για αποφυγή απότοκης φθοράς της και αρθρίτιδας. Η χειρουργική θεραπεία έχει ως στόχο την αποκατάσταση της ανατομίας της άρθρωσης με βασικό βήμα την αποκατάσταση του έσω επιγονατιδομηριαίου συνδέσμου, η οποία πραγματοποιείται με χρήση αυτόλογου τενόντιου μοσχεύματος. Αναλόγως του αιτίου που οδηγεί στην αστάθεια, επιλέγεται η κατάλληλη χειρουργική τεχνική για τη σταθεροποίηση της επιγονατίδας και την αποφυγή της υποτροπής του εξαρθρήματος.
